جدول استاندارد ورق گالوانیزه
استاندارد ورق گالوانیزه یکی از موضوعات کلیدی در انتخاب مصالح فلزی برای سازههای عمرانی است. شناخت دقیق این استانداردها به مهندسان و پیمانکاران کمک میکند تا در پروژههای خود از ورقهایی استفاده کنند که هم دوام بالایی داشته باشند و هم مقرونبهصرفه باشن. این مقاله با هدف ارائه راهنمایی جامع برای انتخاب نوع و گرید مناسب ورق گالوانیزه بر اساس شرایط پروژه، به بررسی استانداردهای ملی و بینالمللی، کیفیت پوشش، ابعاد و مشخصات فنی این ورقها میپردازد تا تصمیمگیری در خرید و استفاده از آنها علمیتر و دقیقتر انجام گیرد.
استعلام روز قیمت ورق گالوانیزه
جدول استاندارد ورق گالوانیزه
| نوع استاندارد | کد استاندارد | عنوان استاندارد | محدوده کاربرد / توضیحات |
| استاندارد ملی ایران | ISIRI 3765 | ورق فولادی پوشش دادهشده با روی (ورق گالوانیزه گرم) | تعیین ترکیب شیمیایی، ضخامت پوشش روی، روش آزمون و تلورانس ابعادی |
| استاندارد ملی ایران | ISIRI 10546 | روش آزمون تعیین وزن پوشش روی | مخصوص ارزیابی ضخامت پوشش در ورقهای گالوانیزه |
| استاندارد آمریکا (ASTM) | ASTM A653 / A653M | Steel Sheet, Zinc-Coated (Galvanized) by Hot-Dip Process | استاندارد اصلی برای ورقهای گالوانیزه گرم در آمریکا؛ شامل گریدهای مختلف مانند CS، SS، FS و HX |
| استاندارد اروپا (EN) | EN 10346 | Continuously hot-dip coated steel flat products | پرکاربردترین استاندارد در اتحادیه اروپا برای ورقهای DX51D تا S350GD |
| استاندارد ژاپن (JIS) | JIS G3302 | Hot-Dip Zinc-Coated Steel Sheet | استاندارد معتبر ژاپنی برای ورقهای صنعتی و ساختمانی |
| استاندارد آلمان (DIN) | DIN 17162 / DIN EN 10346 | ورقهای فولادی گالوانیزه با پوشش پیوسته | معادل اروپایی با جزئیات مربوط به ضخامت و گرید فولاد پایه |
| استاندارد بریتانیا (BS) | BS EN 10346:2015 | Continuously Hot-Dip Zinc-Coated Steel Flat Products | مشابه EN 10346 با انطباق برای بازار بریتانیا |
| استاندارد ISO | ISO 4998 | Continuously hot-dip zinc-coated carbon steel sheet | مرجع جهانی برای تعریف ویژگیهای عمومی ورق گالوانیزه گرم |
بررسی استانداردهای ملی و بینالمللی ورق گالوانیزه
در تعیین استاندارد ورق گالوانیزه، مراجع متعددی در سطح ملی و جهانی نقش دارند. در ایران، استاندارد ملی ISIRI 3765 مشخصات فنی و الزامات مربوط به ورقهای گالوانیزه را تعیین میکند. در سطح بینالمللی نیز استانداردهای ASTM A653 و EN 10346 از مراجع معتبر به شمار میروند که معیارهایی چون ترکیب شیمیایی فولاد پایه، ضخامت پوشش روی، کیفیت سطح و آزمونهای چسبندگی را تعریف میکنند. رعایت این استانداردها سبب میشود ورق گالوانیزه در برابر خوردگی، سایش و رطوبت عملکرد بهینهای داشته باشد. پیمانکاران با استناد به این ضوابط میتوانند نوع مناسب ورق را برای کاربردهای خاص مانند سقفسازی، سوله یا تجهیزات صنعتی انتخاب نمایند.
استانداردهای ورق گالوانیزه تعیینکننده کیفیت، دوام و قابلیت استفاده این محصول در صنایع مختلف هستند. رعایت استانداردهای ملی و بینالمللی موجب افزایش مقاومت در برابر خوردگی، تضمین ضخامت پوشش روی و یکپارچگی تولید میشود. شناخت این استانداردها برای مهندسین و تولیدکنندگان ضروری است. پیشنهاد میکنم راجب تفاوت ورق سیاه و گالوانیزه مطالعه کنید.
نکات مهم درباره استانداردهای ورق گالوانیزه:
- تطابق با استانداردهای ISIRI، ASTM، EN و JIS الزامی است.
- ضخامت پوشش روی با آزمونهای دقیق کنترل میشود.
- تلورانس ابعادی باید مطابق جداول استاندارد باشد.
- نوع فولاد پایه (گرید) در انتخاب استاندارد مؤثر است.
- روش گالوانیزهکاری (پیوسته یا گرم) باید مشخص گردد.
- آزمون چسبندگی و مقاومت به خوردگی الزامی است.
- استانداردهای بینالمللی معمولاً جزئیات فنی بیشتری ارائه میدهند.
الزامات کیفیت سطح و پوشش در استاندارد ورق گالوانیزه
در استاندارد ورق گالوانیزه، کیفیت سطح و نوع پوشش از مهمترین شاخصهای ارزیابی محصول به شمار میروند. سطح ورق باید عاری از ترک، پوسته، حفره و تغییر رنگ غیرطبیعی باشد. ضخامت پوشش روی معمولاً بین ۸۰ تا ۲۷۵ گرم بر متر مربع تعیین میشود که بر اساس نوع کاربرد انتخاب میگردد. برای مناطق مرطوب و صنعتی، ضخامتهای بالاتر توصیه میشود. آزمونهای کنترل کیفیت مانند تست چسبندگی پوشش، آزمایش اسپری نمک (Salt Spray) و بررسی ضخامت به کمک دستگاه میکرومتر انجام میشوند. هرگونه کاهش ضخامت یا ناهمگنی در پوشش میتواند مقاومت در برابر خوردگی را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد و طول عمر سازه فلزی را تحت تأثیر قرار دهد.
ورق فولادی گالوانیزه چیست و چگونه تولید میشود؟
ورق فولادی گالوانیزه نوعی ورق فولادی سرد یا گرم است که سطح آن با لایهای از فلز روی (Zn) پوشانده میشود تا در برابر اکسیداسیون و خوردگی مقاوم گردد. کاربرد ورق سیاه در این فرآیند، استفاده به عنوان ماده پایه (ورق نورد گرم) است؛ زیرا سطح زبر و مقیاسدار آن چسبندگی عالی به پوشش روی ایجاد میکند و مقاومت مکانیکی بالایی به محصول نهایی میبخشد. فرآیند تولید به دو روش اصلی انجام میشود: گالوانیزه گرم و گالوانیزه الکتریکی. در روش گرم، ورق فولادی درون حمام مذاب روی غوطهور شده و پس از خروج، خنکسازی و خشک میشود. در روش الکتریکی، پوشش روی از طریق جریان الکتریکی به سطح فولاد منتقل میگردد. کنترل دقیق دمای حمام، سرعت عبور ورق و ضخامت پوشش از پارامترهای حیاتی این فرآیند هستند. رعایت دقیق استاندارد ورق گالوانیزه در این مرحله تضمینکننده کیفیت نهایی محصول است.
نوع پوشش روی ورق گالوانیزه و تأثیر آن بر مقاومت در برابر خوردگی
پوشش روی (Zinc) در ورق گالوانیزه نقش کلیدی در محافظت از فولاد در برابر زنگزدگی دارد. این پوشش با ایجاد یک لایه محافظ فیزیکی و الکتروشیمیایی از تماس اکسیژن و رطوبت با فولاد جلوگیری میکند. بسته به مقدار روی بهکاررفته، انواع پوششها مانند Z100، Z200 و Z275 تعریف میشوند که هرکدام مقدار مشخصی از جرم روی بر واحد سطح دارند. در پروژههایی که در مناطق ساحلی یا مرطوب اجرا میشوند، توصیه میشود از پوششهای با مقدار بالاتر استفاده گردد. رعایت استاندارد ورق گالوانیزه در انتخاب نوع پوشش موجب افزایش طول عمر مفید سازه و کاهش هزینههای نگهداری میشود.
گرید DX51D ورق گالوانیزه چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
گرید DX51D یکی از پرکاربردترین گریدهای فولاد گالوانیزه است که در استاندارد اروپایی EN 10346 معرفی شده است. این گرید با ترکیب دقیق عناصر شیمیایی، مقاومت مناسبی در برابر کشش و قابلیت شکلدهی بالا دارد و برای مصارفی نظیر پوشش سقف، پانلهای دیواری و بدنه تجهیزات صنعتی استفاده میشود. در فرآیند گالوانیزه کردن، ورق DX51D با لایهای از روی پوشانده میشود تا در برابر زنگزدگی و اکسیداسیون مقاوم گردد. از مهمترین ویژگیهای این گرید میتوان به یکنواختی سطح، قابلیت جوشپذیری، و سازگاری با عملیات رنگ و فرمدهی اشاره کرد. رعایت استاندارد ورق گالوانیزه در تولید گرید DX51D تضمین میکند که محصول نهایی در محیطهای مرطوب یا صنعتی، دوام طولانی و کیفیت مطلوبی داشته باشد.
نحوه خواندن برچسب مشخصات ورق گالوانیزه
برچسب مشخصات ورق گالوانیزه شامل اطلاعات کلیدی است که خریداران و مهندسان باید با آن آشنا باشند. روی این برچسب معمولاً مواردی مانند نام تولیدکننده، گرید فولاد، نوع پوشش روی، ضخامت، عرض، وزن کلاف و شماره استاندارد درج میشود. بهعنوان مثال، عبارت «DX51D+Z275» بیانگر آن است که ورق از گرید DX51D بوده و دارای پوشش روی با جرم ۲۷۵ گرم بر متر مربع است. همچنین ممکن است علائم دیگری مانند نوع سطح A یا B و نوع پوشش نهایی نیز درج شده باشد. آشنایی با نحوه خواندن این برچسبها کمک میکند تا هنگام خرید، ورقها دقیقاً مطابق با نیاز پروژه انتخاب شوند و از بروز خطا در سفارش یا تحویل جلوگیری شود. در پروژههای حساس صنعتی، بررسی برچسب همراه با برگه آزمون کارخانه از الزامات کنترل کیفیت است.
ضخامت و ابعاد ورق گالوانیزه استاندارد ایران چقدر است؟
در استاندارد ملی ایران، محدوده ضخامت ورق گالوانیزه استاندارد از ۰.۲۵ تا ۲ میلیمتر تعریف شده است. عرض این ورقها بین ۱۰۰۰ تا ۱۲۵۰ میلیمتر و طول آنها تا ۶ متر قابل سفارش است. ابعاد دقیق ورقها بسته به کاربرد، نوع پروژه و تجهیزات تولید کارخانه تعیین میشود. انتخاب ضخامت مناسب نقش مهمی در استحکام، وزن و قیمت نهایی سازه دارد. برای مثال، در پوشش سقفها از ورقهای نازکتر و در صنایع سنگین از ورقهای ضخیمتر استفاده میشود. رعایت تلورانس ضخامت طبق استانداردهای EN 10143 و ISIRI 3765 اهمیت ویژهای دارد زیرا نوسان بیش از حد ضخامت میتواند باعث مشکلات فنی در نصب یا تغییر وزن سازه شود. کنترل ابعاد و ضخامت در مرحله خرید تضمینکننده کیفیت نهایی پروژه است. در مورد نحوه محاسبه وزن ورق سیاه یاد بگیرد.
گرید فولاد پایه برای ورق گالوانیزه چیست و چه اهمیتی دارد؟
فولاد پایه در تولید ورق گالوانیزه تعیینکننده استحکام، شکلپذیری و دوام نهایی محصول است. انتخاب گرید فولاد متناسب با نوع کاربرد، یکی از مهمترین مراحل در فرآیند تولید محسوب میشود. برای مثال، گریدهای DX51D و S350GD هر دو در استاندارد ورق گالوانیزه استاندارد تعریف شدهاند، اما تفاوت آنها در استحکام و قابلیت تغییر فرم است. فولادهای نرمتر مانند DX51D برای شکلدهی و فرمدهی مناسباند، در حالیکه گریدهای مستحکمتر برای سازههای باربر یا قطعات صنعتی به کار میروند. ترکیب شیمیایی فولاد پایه باید به گونهای باشد که چسبندگی پوشش روی را تضمین کند و از بروز ترک یا پوسته شدن سطح جلوگیری شود. کنترل کیفیت فولاد پایه مطابق با الزامات استاندارد، ضامن طول عمر و مقاومت ورق گالوانیزه در برابر عوامل محیطی خواهد بود.
جمع بندی
استاندارد ورق گالوانیزه نقش تعیینکنندهای در تضمین کیفیت، دوام و کارایی سازههای فلزی دارد. رعایت الزامات فنی این استاندارد در زمینه ضخامت پوشش، گرید فولاد پایه، و ابعاد ورق باعث میشود محصولات نهایی در برابر خوردگی و عوامل محیطی مقاومتر باشند. در این میان، بهترین کارخانه تولیدکننده ورق سیاه در ایران، شرکت فولاد مبارکه اصفهان به عنوان بزرگترین مجتمع صنعتی کشور، با ظرفیت تولید سالانه بیش از ۱۱ میلیون تن محصول فولادی، نقش کلیدی در تأمین ورق پایه با کیفیت بالا ایفا میکند و ورقهای سیاه آن با ضخامت ۱.۲ تا ۱۶ میلیمتر، استانداردهای لازم برای گالوانیزه را به خوبی برآورده میسازد. انتخاب صحیح گریدهایی مانند DX51D و پوششهایی نظیر Z275 نهتنها طول عمر سازه را افزایش میدهد، بلکه هزینههای نگهداری و تعمیرات را نیز کاهش میدهد.
سوالات متداول
۱. استاندارد ورق گالوانیزه چه مواردی را پوشش میدهد؟
این استاندارد مشخصات شیمیایی فولاد، ضخامت پوشش روی، کیفیت سطح، و آزمونهای کنترل کیفی مانند تست چسبندگی و مقاومت در برابر خوردگی را تعیین میکند.
۲. چرا مهندسان ورق DX51D را برای پروژههای ساختمانی انتخاب میکنند؟
ورق DX51D به دلیل استحکام کافی، قابلیت شکلدهی بالا و مقاومت مناسب در برابر خوردگی، یکی از گزینههای اول مهندسان و پیمانکاران برای پوشش سقف، دیوار و سازههای سبک است.
۳. چرا ضخامت پوشش روی در مناطق مرطوب باید بیشتر باشد؟
زیرا رطوبت بالا موجب افزایش احتمال خوردگی میشود و ضخامت بالاتر پوشش روی، محافظت طولانیتری در برابر زنگزدگی فراهم میکند.